.png)
Nánar um
kolefnisjöfnun
Hvað er átt við með kolefnisspori?
Kolefnisspor eða kolefnisfótspor er sú heildarlosun gróðurhúsalofttegunda sem einstaklingur, viðburður (t.d. tónlistarhátíð), fyrirtæki (t.d. álfyrirtæki) eða framleiðsla tiltekinnar vöru (t.d. lambakjöts) veldur á einu ári. Sporið er myndlíking fyrir áhrifin sem einstaklingurinn, viðburðurinn, fyrirtækið eða varan hefur á loftslagið, svipað og þegar við skiljum eftir fótspor í rökum sandi eða snjó.
Stærð og dýpt fótsporsins, sem við skiljum eftir í sandi eða snjó, fer eftir því hversu stór og þung við erum. Sama gildir um kolefnisfótspor. Því stærra sem kolefnisfótspor tiltekinnar vöru er því meiri áhrif hefur framleiðsla og neysla vörunnar á loftslagið.
Hér getur þú reiknað þitt kolefnisspor á fljótlegan hátt og kolefnisbundið á móti því. Nánari og flóknari reiknivél má finna á kolefnisreiknir.is
Í stuttu máli:
Kolefnissporið þitt er heildarlosun gróðurhúsalofttegunda sem þú veldur á einu ári - hér geturðu reiknað þitt fótspor auðveldlega.
kröfur
Kröfur Umhverfisstofnunar um ábyrga kolefnisjöfnunar krefst þess að eftirfarandi viðmið séu uppfyllt í verkefnum sem bjóða upp á kolefniseiningar:
-
Raunverulegur árangur
-
Mælanlegur árangur
-
Varanlegur árangur
-
Viðbætanleiki
-
Ráðstafanir til að koma í veg fyrir tvítalningu
-
Verkefni leiðir ekki til kolefnisleka
-
Óháð vottun
Skjal UST fer í nánari smáatriði um þetta og minnist þar á meðal á ICROA staðalinn um ábyrga aðila í kolefniseiningum.
Öll verkefni og kolefniseiningar sem Súrefni býður upp á uppfylla ofangreindar kröfur
Raunverulegur árangur
Árangur verkefnis þarf að vera raunverulegur og byggja á staðfestum breytingum í losun eða kolefnisbindingu. Verkefnið verður að leiða til raunverulegrar minnkunar á losun eða aukinnar bindingar miðað við grunnsviðsmynd.
Mælanlegur árangur
Árangur verkefnis þarf að vera mælanlegur með viðurkenndum aðferðum og gögnum. Notaðar eru skilgreindar mæliaðferðir, útreikningar og vöktunarkerfi til að sýna fram á umfang losunarlækkunar eða kolefnisbindingar.
Varanlegur árangur
Árangur verkefnis þarf að vera varanlegur til lengri tíma. Verkefnið þarf að tryggja að kolefnisbinding eða losunarlækkun haldist og að til staðar séu ráðstafanir til að takast á við mögulega afturför eða tap á kolefnisbirgðum.
Viðbætanleiki
Viðbætanleiki lýsir því að ávinningur verkefnis verði til vegna verkefnisins sjálfs og hefði ekki orðið til án þess. Í kolefnisverkefnum merkir þetta að losun minnki eða kolefni bindist umfram það sem hefði gerst í grunnsviðsmynd, þ.e. ef verkefnið hefði ekki verið framkvæmt. Viðbætanleiki er ein af grunnforsendum þess að hægt sé að gefa út kolefniseiningar, þar sem hann tryggir að loftslagsávinningur verkefnisins sé raunverulegur og ekki þegar innbyggður í eðlilega þróun eða lagaskyldur.
Helstu kröfur um viðbætanleika snúa að því að sýna fram á að verkefnið sé ekki sjálfgefið eða óhjákvæmilegt. Í fyrsta lagi þarf að sýna að aðgerðin sé ekki þegar skylda samkvæmt lögum eða reglum. Í öðru lagi þarf að meta fjárhagslega stöðu verkefnisins og sýna að það væri ekki fjárhagslega hagkvæmt án tekna af kolefniseiningum eða annarra hvata sem tengjast verkefninu. Í þriðja lagi þarf að skoða venjubundna framkvæmd á svæðinu og sýna að verkefnið fari lengra en algengar eða hefðbundnar aðgerðir í sambærilegum aðstæðum.
Viðbætanleiki er venjulega metinn með greiningu á grunnsviðsmynd, þar sem skilgreint er hvað myndi líklega gerast ef verkefnið væri ekki til staðar. Síðan er borið saman við þá þróun sem verkefnið skapar. Ef hægt er að sýna fram á að verkefnið leiði til mælanlegrar breytingar umfram grunnsviðsmynd telst það uppfylla kröfur um viðbætanleika.
Til að tryggja trúverðugleika þurfa verkefni að skrá rökstuðning sinn og gögn um viðbætanleika í verkefnalýsingu og leggja þau fram til óháðrar sannprófunar. Með því er staðfest að loftslagsávinningur verkefnisins sé raunverulegur, mælanlegur og tilkominn vegna verkefnisins sjálfs.
Ráðstafanir til að koma í veg fyrir tvítalningu
Kerfi og verklag þurfa að tryggja að sama losunarlækkun eða kolefnisbinding sé ekki talin oftar en einu sinni. Þetta felur meðal annars í sér skráningu í viðurkenndum skrám og skýra rekjanleika kolefniseininga.
Verkefni leiðir ekki til kolefnisleka
Verkefnið má ekki valda því að losun flytjist annað, til dæmis til annars lands eða svæðis. Meta þarf hvort aðgerðir verkefnis geti leitt til aukinnar losunar annars staðar og gera ráðstafanir til að koma í veg fyrir slíkt.
Óháð vottun
Verkefni þarf að fara í gegnum óháða sannprófun af viðurkenndum aðila. Óháður sannprófandi yfirfer gögn, aðferðir og niðurstöður til að staðfesta að verkefnið uppfylli kröfur viðkomandi staðals eða kerfis.
Hvað er átt við með kolefnisjöfnun?
Kolefnisjöfnun er skilgreind í íslenskum lögum. Orðið kolefnisjöfnun vísar alla jafna til þess þegar bætt er fyrir losun gróðurhúsalofttegunda án lagaskyldu, þ.e. í öðrum tilgangi en að uppfylla lagalegar kröfur um skil á losunarheimildum.
Slíka kolefnisjöfnun má kalla valkvæða kolefnisjöfnun. Hafa þarf í huga að ekki eru alltaf skýr skil milli valkvæðrar kolefnisjöfnunar annars vegar og kaupa á losunarheimildum til að uppfylla lagalegar skyldur hins vegar.
Í lögunum segir: Kolefnisjöfnun er þegar aðili hlutast til um aðgerðir annars aðila til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og/eða binda kolefni úr andrúmslofti og notar staðfestingu á slíkum samdrætti eða bindingu til að jafna út sína eigin losun (að hluta eða öllu leyti).
Þetta er oftast gert með því að fjármagna verkefni sem a) koma í veg fyrir losun á samsvarandi magni gróðurhúsalofttegunda annars vegar, eða b) fjarlægja samsvarandi magn gróðurhúsalofttegunda úr andrúmsloftinu. Kolefnisjöfnun, hvort sem hún er með bindingu eða fjármögnun á samdrætti annars staðar, þarf að vera ábyrg, vísindalega staðfest og vottuð.
Huga þarf að aðferðafræði við mat á losun og bindingu, tilurð og viðskiptum með kolefniseiningar og þörfinni fyrir miðlæga skráningu á slíkum einingum. Einnig þarf að koma á vottun á þessum þáttum. Ofangreind vinna með Staðlaráði er mikilvægt skref í þá átt, ásamt vinna Loftlagsskrár (ICR).
Einnig má sjá útskýringu Umhverfisstofnunar á kolefnisjöfnun hér.
Í stuttu máli:
Kolefnisjöfnun felst í því að nýta vottaðar kolefniseiningar sem verða til út frá verkefni sem kemur í veg fyrir eða dregur úr losun gróðurhúsalofttegunda og er vottað af óháðum þriðja aðila.
Hvað eru vottaðar kolefniseiningar?
Ein kolefniseining (eða eitt kolefnisjöfnunarvottorð) er fjárhagsleg eining sem felur í sér sönnun þess að losun á einu tonni koldíoxíðsígilda út í andrúmsloftið hafi sparast miðað við óbreytt ástand.
Kaupandi slíkrar einingar (vottorðs) getur notað hana til að sýna fram á að hann hafi kolefnisjafnað eitt tonn af eigin losun gróðurhúsalofttegunda, t.d. vegna raforkunotkunar, flugferða, bílferða o.s.frv.
Viðskipti með kolefniseiningar fara að miklu leyti fram á svokölluðum valkvæðum kolefnismörkuðum (e. voluntary carbon markets). Seljendur á slíkum mörkuðum geta verið t.d. fyrirtæki, sjóðir og stofnanir sem hafa milligöngu um að veita fé í verkefni á sviði kolefnisjöfnunar.
Einnig tíðkast að kolefniseiningar séu keyptar beint af framkvæmdaraðilum verkefna. Kaupendur kolefniseininga geta verið hvaða aðilar sem vera skal, s.s. einstaklingar, fyrirtæki, stofnanir, opinberir aðilar og þjóðríki.
Í stuttu máli:
Vottaðar einingar endurspegla magnið sem var kolefnisjafnað, hafa verið staðfestar af óháðum þriðja aðila, skráðar í kolefniseiningaskrá og hægt er að nýta á móti losun. Ein kolefniseining jafngildir einu tonni af CO2e sem komið er í veg fyrir eða er bundið í andrúmsloftinu.
Hvað er Súrefni að gera?
Súrefni vottaðar einingar þróar og selur vottaðar kolefnis- og plasteiningar á Íslandi og hefur frá upphafi einblínt á möguleikana í þróun og umsýslu ábyrgra verkefna.
Súrefnisteymið var hluti af vinnuhópi bindingaraðila á íslenskum markaði við að koma á kerfi í kringum ábyrga kolefnisjöfnun á vettvangi Staðlaráðs Íslands (ÍST WA 91:2021 sem gaf af sér tækniforskriftina ÍST TS 92:2022
Tækniforskriftin endurspeglar kröfur um ábyrga kolefnisjöfnun á Íslandi og mun leiða af sér að fyrirtæki á Íslandi munu geta fengið vottaða losun sína og mótvægisaðgerðir ásamt því að íslensk loftlagsverkefni í skógrækt, votlendisendurheimt eða öðru munu geta fengið vottun á framleiddar kolefniseiningar.
Tilgangur þessa starfs er að tryggja rekjanleika, gagnsæi og áreiðanleika í kolefnisjöfnun, bindingu og samdrátt losunar og tryggja samræmi milli íslenskra og erlendra viðmiða, ásamt því að skapa skilning og sátt um mismunandi aðferðir kolefnisbindingar og koma í veg fyrir grænþvott.
Í stuttu máli:
Súrefni er kolefniseiningamiðlari á Íslandi fyrir fyrirtæki. Á döfinni eru mörg ný verkefni - nánar um verkefnin okkar hér
Hvað eru Plasteiningar?
.png)
Ein plasteiningar samsvarar einu tonni af plasti sem safnað er og komið er í veg fyrir að dreifist út í náttúruna - eða einu tonni af plasti sem endurunnið á ábyrgan hátt og í kjölfarið er endurnýtt.
Við vottum plasteiningar út frá Verra staðli sem kallast Plastic Waste Reduction Standard
Dæmi um plastverkefni sem Súrefni hefur verið að vinna með má sjá hér